Phần thứ nhất trong loạt bài gồm hai phần
Tháng Tám vừa qua, một sự kiện chưa từng có tiền lệ đã diễn ra tại ba giáo phận ở Việt Nam. Ba vị chủ chăn — Đức Tổng Giám mục Giuse Nguyễn Năng của Tổng Giáo phận Sài Gòn, Đức Tổng Giám mục Giuse Vũ Văn Thiên của Tổng Giáo phận Hà Nội và Đức Giám mục Giuse Nguyễn Đức Cường của Giáo phận Thanh Hóa — đã mở ra một không gian gặp gỡ với các linh mục của mình theo một cách thức khác với thông lệ lâu nay trong Giáo hội Việt Nam. Không phải để đưa ra những chỉ thị, nhưng để cùng nhau lắng nghe.
Gần 800 linh mục đã quy tụ tại ba địa điểm khác nhau: 386 linh mục tại Sài Gòn, 216 linh mục tại Hà Nội và 206 linh mục tại Thanh Hóa. Các ngài tạm gác lại công việc mục vụ tại giáo xứ trong vài ngày để đáp lại một lời mời gọi: hãy đến để tìm hiểu Hiệp Hành có ý nghĩa gì và cùng nhau thực hành tinh thần ấy. Đối với nhiều linh mục, đây là lần đầu tiên các ngài được trải nghiệm một Giáo hội biết lắng nghe — nơi các giám mục và linh mục cùng ngồi quanh những chiếc bàn tròn, bình đẳng trong đối thoại và sẵn sàng đón nhận những quan điểm khác biệt với mình.
Trung tâm Linh đạo I Nhã Đắc Lộ (CIS/VN) đã tổ chức các chương trình thường huấn này với chủ đề “HIỆP HÀNH TRONG SỨ MẠNG LOAN BÁO TIN MỪNG”. Tất cả những người tham dự đều ý thức rằng, bằng cách này hay cách khác, họ sẽ được trải nghiệm phần nào một điều mới mẻ: một sự chuyển biến căn bản trong cách Giáo hội Việt Nam hiểu về vai trò lãnh đạo, quyền bính và hoạt động của Chúa Thánh Thần nơi Dân Thiên Chúa, mà chính họ cũng là những thành viên.
Thời điểm diễn ra các chương trình này không phải là một sự trùng hợp ngẫu nhiên. Chỉ vài tháng trước đó, Hội đồng Giám mục Việt Nam đã thực hiện chuyến viếng thăm ad limina tại Rôma và gặp gỡ Đức Giáo hoàng Lêô XIV vào ngày 24 tháng 4. Thông điệp được đưa ra rất rõ ràng và trực tiếp: Hiệp Hành không còn là một lựa chọn tùy ý. Trong cùng chuyến viếng thăm ấy, Đức Hồng y Mario Grech, người Malta, Tổng Thư ký Thượng Hội đồng Giám mục, đã gặp gỡ các giám mục Việt Nam và một lần nữa nhấn mạnh kỳ vọng của Tòa Thánh một cách hết sức rõ ràng: các giám mục cần tìm hiểu về Hiệp Hành và triển khai thực hành tại các giáo phận của mình một cách “có trật tự và nhất quán”.
Tuy nhiên, trước khi định hướng từ Rôma có thể bén rễ trên mảnh đất Việt Nam, cần có một sự chuẩn bị thích hợp. Công việc chuẩn bị ấy đã được thực hiện với sự cộng tác của Dòng Tên, đúng với sứ mạng của Dòng: sẵn sàng hỗ trợ Giáo hội địa phương khi được các giám mục mời gọi. Ba giáo phận đã tìm đến CIS/VN và nhận được sự đáp ứng nhanh chóng, chuyên nghiệp.
Từ trái sang phải: Chị Lucia Nguyễn Thị Hoàng Lan, Cha Đaminh Nguyễn Đức Hạnh, SJ, Đức Tổng Giám mục Giuse Vũ Văn Thiên, Đức Giám mục Phụ tá Giuse Vũ Công Viện, anh Gioan Baotixita Phan Hữu Sinh và chị Teresa Bùi Thoại Trúc.
Ngay từ chương trình đầu tiên trong chuỗi ba cuộc gặp gỡ, Cha Đaminh Nguyễn Đức Hạnh, SJ, Giám đốc CIS/VN, đã đảm nhận việc trình bày nền tảng thần học của Hiệp Hành. Tại mỗi địa điểm, cha giới thiệu lịch sử hình thành và phát triển của Hiệp Hành, giúp các tham dự viên hiểu được lý do nền tảng đằng sau việc thực hành này.
Đối với nhiều linh mục hiện diện, đây là một khám phá đầy ý nghĩa. Hiệp Hành không phải là một phương pháp mới được Đức Giáo hoàng Phanxicô nghĩ ra. Tinh thần ấy bắt nguồn từ Kinh Thánh và đời sống của Giáo hội sơ khai, được phát triển qua các Công đồng và Công nghị địa phương, rồi được canh tân mạnh mẽ tại Công đồng Vaticanô II. Việc hiểu được chiều sâu lịch sử này đã mang lại một sự thay đổi căn bản trong nhận thức.
Chân lý ấy đã chạm đến tâm tư của Đức Tổng Giám mục Giuse Vũ Văn Thiên, Tổng Giáo phận Hà Nội. Ngài đã diễn tả điều mà nhiều người cùng cảm nhận:
“Hiệp Hành không bắt đầu bằng việc đòi hỏi người khác thay đổi, nhưng bắt đầu bằng việc để cho chính mình được biến đổi. Đây là một điều được khám phá, chứ không phải một điều bị áp đặt.”
Một điều khiến nhiều người ngạc nhiên là sự hiện diện rõ nét và năng động của các thành viên giáo dân trong nhóm CIS/VN.
Anh Gioan Baotixita Phan Hữu Sinh đã trình bày tại mỗi chương trình về việc huấn luyện và vai trò của các điều phối viên — những người có thể là giáo dân hoặc giáo sĩ, đảm nhận vai trò điều phối tại từng bàn tròn. Nhiệm vụ của họ đặc biệt quan trọng: duy trì một bầu khí trao đổi cởi mở, tôn trọng và tạo điều kiện để những cuộc đối thoại chân thành có thể diễn ra.
Chị Teresa Bùi Thoại Trúc, với phong cách thân thiện và gần gũi, đã trò chuyện cùng các giám mục và linh mục để lắng nghe những suy nghĩ, cảm nhận của các ngài về chương trình.
Chị Lucia Nguyễn Thị Hoàng Lan là một người hướng dẫn thực hành Hiệp Hành, đồng thời cũng là giảng viên phụ trách các chuyên đề về Lãnh Đạo tại CIS/VN.
Trong khi đó, chị Maria Vũ Phương Hồng Yến đảm nhận công tác hậu cần một cách chu đáo và chính xác.
Đức Tổng Giám mục Hà Nội đã diễn tả tâm tình tri ân dành cho những người hiện diện:
“Chúng tôi hết sức biết ơn Cha Hạnh, Trung tâm CIS Việt Nam và Dòng Tên đã quảng đại dành thời gian đồng hành và phục vụ Tổng Giáo phận chúng tôi. Thật là một niềm vui khi chúng tôi có được một nhóm cộng tác viên tận tâm và chuyên nghiệp như thế cùng làm việc.
Chính cách thức làm việc của nhóm, đặc biệt là sự tôn trọng và nhìn nhận vai trò của giáo dân, đã trở thành một mẫu gương sống động và đầy sức thuyết phục về việc thực hành Hiệp Hành, một mẫu gương mà các linh mục của chúng tôi có thể học hỏi.”
Điều làm nên nét đặc biệt của ba chương trình thường huấn này chính là việc gần 800 linh mục, cùng với ba vị giám mục và các giám mục phụ tá, giờ đây đã có cơ hội trực tiếp trải nghiệm thế nào là lắng nghe chân thành.
Các ngài nhận ra rằng những cuộc trò chuyện và đối thoại thực sự có ý nghĩa. Các ngài đã được nếm trải tinh thần Hiệp Hành như một thực hành sống động, chứ không chỉ là một lý thuyết.
Tác giả:
Lm. Julio Giulietti, SJ
Nguồn: Listening into being: Synodality comes to the Vietnamese Church | Jesuit Conference of Asia Pacific
Link bài 2: https://trungtamlinhdaoinhadaclo.com/lang-nghe-la-mot-su-vu/
